Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /nfsmnt/hosting2_2/b/9/b9ece0f3-8b62-4a8c-ab76-beaca8d0a86d/kalvaria.org/sub/pl/wp-content/plugins/nextgen-gallery/products/photocrati_nextgen/modules/fs/package.module.fs.php on line 258
Historia i opis
Close

Not a member yet? Register now and get started.

lock and key

Sign in to your account.

Account Login

Forgot your password?

Historia i opis


Warning: preg_match(): Compilation failed: invalid range in character class at offset 4 in /nfsmnt/hosting2_2/b/9/b9ece0f3-8b62-4a8c-ab76-beaca8d0a86d/kalvaria.org/sub/pl/wp-content/plugins/lightbox-plus/classes/shd.class.php on line 1384

Warning: preg_match_all(): Compilation failed: invalid range in character class at offset 4 in /nfsmnt/hosting2_2/b/9/b9ece0f3-8b62-4a8c-ab76-beaca8d0a86d/kalvaria.org/sub/pl/wp-content/plugins/lightbox-plus/classes/shd.class.php on line 700

Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /nfsmnt/hosting2_2/b/9/b9ece0f3-8b62-4a8c-ab76-beaca8d0a86d/kalvaria.org/sub/pl/wp-content/plugins/lightbox-plus/classes/shd.class.php on line 707

Warning: preg_match_all(): Compilation failed: invalid range in character class at offset 4 in /nfsmnt/hosting2_2/b/9/b9ece0f3-8b62-4a8c-ab76-beaca8d0a86d/kalvaria.org/sub/pl/wp-content/plugins/lightbox-plus/classes/shd.class.php on line 700

Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /nfsmnt/hosting2_2/b/9/b9ece0f3-8b62-4a8c-ab76-beaca8d0a86d/kalvaria.org/sub/pl/wp-content/plugins/lightbox-plus/classes/shd.class.php on line 707

BA┼âSKOSZCZAWNICKA KALWARIA (1744 ÔÇô 1751)

Od po┼éowy XVIII wieku Ba┼äska Szczawnica nale┼╝a┼éa do grona najwi─Ökszych i najwa┼╝niejszych miast w Kr├│lestwie W─Ögier. Szczawnickie g├│rnictwo prze┼╝ywa┼éo sw├│j z┼éoty wiek. Korzystne warunki gospodarcze umo┼╝liwi┼éy niebywa┼éy rozw├│j kulturalny miasta i przekszta┼écenie jego wygl─ůdu, w tym powstawanie nowych artystycznych dzie┼é. Jednym z nich by┼éa budowa unikalnej Kalwarii.

Ten imponuj─ůcy, barokowy kompleks, oferuj─ůcy widok na miasto z dominuj─ůcej pozycji, znajduje si─Ö w┼Ťr├│d najpi─Ökniejszych obiekt├│w tego typu w Europie. Doskonale przemy┼Ťlane wzajemne oddzia┼éywanie architektury, dzie┼é rze┼║biarstwa, malowide┼é i rzemios┼éa artystycznego ze ┼Ťrodowiskiem naturalnym dos┼éownie pogr─ů┼╝a odwiedzaj─ůcych w historii ostatniej drogi Jezusa.

HISTORIAÔÇŽ

Inicjatorem budowy Kalwarii by┼é ojciec Franciszek Perger (1700 ÔÇô 1771) z lokalnego Towarzystwa Jezusowego (jezuit├│w). Z niesamowitym zapa┼éem pozyska┼é poparcie mieszka┼äc├│w dla idei budowy Kalwarii na wzg├│rzu Scharffenberg (Ostra G├│ra). Uda┼éo mu si─Ö zainspirowa─ç tym pomys┼éem w┼éodarzy miasta tak bardzo, ┼╝e zgodzili si─Ö obj─ů─ç go swoim patronatem. W dniu 22 maja projekt zosta┼é zatwierdzony r├│wnie┼╝ przez Ko┼Ťci├│┼é. Natomiast 14 wrze┼Ťnia po┼éo┼╝ono kamie┼ä w─Ögielny pod budow─Ö G├│rnego ko┼Ťcio┼éa – pierwszego postawionego na wzg├│rzu obiektu. Projekt i wszystkie prace odbywa┼éy si─Ö pod przewodnictwem ojca Franciszka Pergera. Pracowali tu miejscowi kamieniarze, cie┼Ťle, ale r├│wnie┼╝ rze┼║biarze i malarze. Dok┼éadnie siedem lat od rozpocz─Öcia prac, 14 wrze┼Ťnia 1751 roku, kompleks uko┼äczono i uroczy┼Ťcie konsekrowano.

Chocia┼╝ Kalwaria powsta┼éa w barokowym stylu, architektura jej budynk├│w jest stonowana, a dekoracyjno┼Ť─ç umiarkowana, co umo┼╝liwia pielgrzymowi skoncentrowanie si─Ö na wewn─Ötrznym prze┼╝ywaniu historii m─Öki Chrystusa. Si┼é─Ö oddzia┼éywania pot─Öguj─ů realistyczne sceny w formie olbrzymich p┼éaskorze┼║b, zw┼éaszcza przedstawienie ostatniej z nich – Ukrzy┼╝owania, sk┼éadaj─ůcej si─Ö z naturalnej wielko┼Ťci rze┼║b oraz malarstwa figuratywnego w tle.

Kompleks obiekt├│w sakralnych na stromym wzg├│rzu Scharffenberg zbudowano z datk├│w bogatych g├│rnik├│w, dygnitarzy i prostych rodzin g├│rniczych. Darczy┼äc├│w przypominaj─ů herby na elewacji ka┼╝dej stacji. Podczas inwazji tureckich na wzg├│rzu Scharffenberg znajdowa┼éa si─Ö wie┼╝a, z kt├│rej ostrzegano przed nadej┼Ťciem wroga.

 

Główne kamienie milowe w historii Kalwarii

19 listopada 1649 – Pocz─ůtek funkcjonowania misji jezuickiej w mie┼Ťcie.

13 marca 1744 – Rada Miasta zgodzi┼éa si─Ö na pro┼Ťb─Ö ojca Franciszka Pergera, dotycz─ůc─ů budowy Kalwarii i udzieli┼éa mu pierwszej pomocy finansowej w wysoko┼Ťci 300 z┼éotych monet.

22 maja 1744 ÔÇô Ojciec Perger poprosi┼é zwierzchnika ko┼Ťcielnego o pozwolenie na budow─Ö Kalwarii wed┼éug wst─Öpnego planu zaaprobowanego przez w┼éadze miejskie i obj─Ötego patronatem miasta. W tym czasie arcybiskupem ostrzyhomskim, z siedzib─ů w Trnawie, by┼é Imrich Esterh├ízy (1725- 1745).

13 sierpnia 1744 – Arcybiskup przyj─ů┼é dobry plan i wyda┼é pozwolenie Ko┼Ťcio┼éa.

W mi─Ödzyczasie ojciec Perger zbiera┼é materia┼éy i pieni─ůdze. Rozpocz─Ö┼éy si─Ö prace nad zmian─ů krajobrazu oraz transport materia┼é├│w na g├│r─Ö. W budow─Ö zaanga┼╝owali si─Ö zar├│wno oficjele miejscy, jak i grupy wiernych i pracownik├│w.

14 wrze┼Ťnia 1744 ÔÇô Podczas ┼Üwi─Öta Podwy┼╝szenia Krzy┼╝a, w obecno┼Ťci du┼╝ej liczby wiernych i kap┼éana, uroczy┼Ťcie po┼Ťwi─Öcono kamie┼ä w─Ögielny po┼éo┼╝ony pod pierwszym budynkiem – G├│rnym ko┼Ťcio┼éem.

14 wrze┼Ťnia 1745 ÔÇô Po┼Ťwi─Öcenie G├│rnego ko┼Ťcio┼éa i celebracja pierwszej Mszy ┼Üwi─Ötej, na kt├│r─ů przyby┼éa procesja z centrum miasta. Na zlecenie generalnego wikariusza, biskupa Micha┼éa Frivaisa, po┼Ťwi─Öcenia dokona┼é i Msz─Ö ┼Üwi─Öt─ů odprawi┼é ba┼äskoszczawnicki prze┼éo┼╝ony P. jezuit├│w Filip Pez. Kazanie po s┼éowacku powiedzia┼é proboszcz z Chrenovca – Micha┼é Hu─Ź, a po niemiecku Juraj J. Herczeg, proboszcz z Handlovej.

1746 r.ÔÇô Pocz─ůtek procesji na Kalwari─Ö.

1751 r. – Na uroczysto┼Ť─ç Tr├│jcy ┼Üwi─Ötej przybyli na Kalwari─Ö znakomici go┼Ťcie, w┼Ťr├│d nich cesarz Franciszek z Lotaryngii. Wszyscy z┼éo┼╝yli wsp├│lny ho┼éd w G├│rnym ko┼Ťciele.

1748 r. ÔÇô Ojciec Franciszek Perger, pomys┼éodawca i autor tego niezwyk┼éego dzie┼éa, przed uko┼äczeniem budowy, napisa┼é po s┼éowacku i opublikowa┼é ksi─ů┼╝k─Ö o Kalwarii. Zawar┼é w niej nauki o modlitwach, porz─ůdek obrz─Ödu podczas ┼Ťwi─Öta Podwy┼╝szenia Krzy┼╝a ┼Üwi─Ötego, odpusty w ba┼äskoszczawnickiej Kalwarii, modlitwy do Um─Öczonego Chrystusa Pana oraz ku czci Naj┼Ťwi─Ötszego Serca Pana Jezusa, modlitw─Ö na drodze krzy┼╝owej do Bolesnej Matki Maryi, modlitwy na dwana┼Ťcie godzin dnia, pobudzenie wiary, nadziei i mi┼éo┼Ťci, ─çwiczenia w cnotach, modlitwy poranne i r├│┼╝ne nabo┼╝e┼ästwa za przyczyn─ů Ukrzy┼╝owanego Pana Jezusa.

13 wrze┼Ťnia 1751 – Uroczyste po┼Ťwi─Öcenie ca┼éej Kalwarii.

1894 r. – Niekt├│re kapliczki zosta┼éy naprawione i odnowione przez architekta Wiliama Groszmanna i rze┼║biarza J. Krausa z Ba┼äskiej Szczawnicy.

1945 r. – Du┼╝e szkody poniesione w wyniku walk podczas II wojny ┼Ťwiatowej.

1948 r. ÔÇô Pielgrzymki by┼éy ÔÇ×regulowaneÔÇŁ i ograniczane przez pa┼ästwo. Jednak┼╝e grupy wierz─ůcych nadal przybywa┼éy tu, aby w Bo┼╝ej naturze czerpa─ç si┼é─Ö, medytowa─ç, modli─ç si─Ö, a tym samym wzmocni─ç swoj─ů wiar─Ö i nadziej─ÖÔÇŽ

1978 – 1981 – Przeprowadzono odbudow─Ö, finansowan─ů ze ┼Ťrodk├│w pa┼ästwowych. Prace wolontariackie pod kierownictwem miejscowego ksi─Ödza Karola Benovica wykonywali wierz─ůcy z Ba┼äskiej Szczawnicy, jak i z dalszej okolicy. Trzy, dolne kapliczki by┼éy stopniowo przesuwane wy┼╝ej, do ich aktualnego po┼éo┼╝enia.

 

OBECNIE

Stan ba┼äskoszczawnickiej Kalwarii z pierwszej dekady XXI wieku odzwierciedla┼é brak zainteresowania publicznego nad losem jednego z naszych najcenniejszych, barokowych zabytk├│w. Kalwari─Ö naznaczy┼é nie tylko niszcz─ůcy up┼éyw czasu, ale r├│wnie┼╝ sta┼éa si─Ö ofiar─ů ludzkiej oboj─Ötno┼Ťci i z┼éo┼Ťliwo┼Ťci. Cz─Ö┼Ť─ç wytwornej dekoracji i przeno┼Ťnych element├│w rozkradziono, inne sta┼éy si─Ö celem wandali. Stopnia strat kulturowo ÔÇô historycznej warto┼Ťci w okresie 1989-2004 nie da si─Ö oszacowa─ç. Dzi─Öki wysi┼ékom lokalnych dzia┼éaczy na pocz─ůtku 2007 roku uda┼éo si─Ö wpisa─ç Kalwari─Ö na list─Ö ÔÇ×100 najbardziej zagro┼╝onych zabytk├│w na ┼ŤwiecieÔÇŁ. Wydarzenie to by┼éo wa┼╝nym impulsem inspiruj─ůcym dzia┼éania w celu zapobie┼╝enia dalszej dewastacji Kalwarii i podj─Öcia krok├│w ku odnowie i ochronie najbardziej zagro┼╝onych oryginalnych cz─Ö┼Ťci.

Po ostatnimniszczycielskimatakuwandaliwiosn─ů2004 roku, oryginalne elementyartystycznej dekoracjiKalwarii (drewniane p┼éaskorze┼║byirze┼║by) zosta┼éy stopniowoprzeniesione w celu zapewnienia im bezpiecze┼ästwa. Nieistnia┼é jednak sp├│jnyplanichochrony iodpowiedniej prezentacji. Tosta┼éo si─Ö g┼é├│wnymimpulsemdo organizacji wystawy ÔÇ×Kalwaria w azyluÔÇŁ wpomieszczeniach Muzeum S┼éowackiego G├│rnictwa w Starym Zamku. Wystawaoferuje wyj─ůtkow─ůokazj─Ö, by pozna─çca┼é─ů kolekcj─Ödrewnianych p┼éaskorze┼║b z kalwaryjskich kapliczek, jak r├│wnie┼╝ drewnianychrze┼║bzG├│rnego ko┼Ťcio┼éa. Dzie┼éa tes─ů przypisane warsztatowi Dion├Żza Stanettigo (1710 – 1767) – znanego, barokowego rze┼║biarza, z siedzib─ů w Kremnicy. Pozbawienie kapliczek i ko┼Ťcio┼é├│w kalwaryjskich niekt├│rych oryginalnych cz─Ö┼Ťcitocena, jak─ů trzeba by┼éo zap┼éaci─ç zaich ochron─Ö.

O renowacj─Ö, ochron─Ö i o┼╝ywienie ba┼äskoszczawnickiej Kalwarii od pocz─ůtku 2008 roku dba stowarzyszenie obywatelskie, znane jako Fundusz Kalwaryjski, kt├│re po ponad p├│┼éwiecznej przerwie zast─ůpi┼éo dzia┼éalno┼Ť─ç poprzednika o tej samej nazwie, dzia┼éaj─ůcego od pocz─ůtku istnienia Kalwarii do momentu jego likwidacji przez re┼╝im komunistyczny.

KAPLICZKI I KOŚCIOŁY

Ba┼äskoszczawnicka Kalwaria swoj─ů koncepcj─ů wychodzi poza konwencjonalne przedstawienie drogi krzy┼╝owej w postaci czternastu stacji. Struktura, rozk┼éad przestrzenny i charakter zawartych scen symbolizuj─ů przes┼éanie prawdziwej historii zbawienia oraz gwarantuj─ů bogaty i wysoki poziom artystyczny. Opowie┼Ť─ç o m─Öce wzmocniona jest przez dramatyczne usytuowanie w otoczeniu malowniczej przyrody. Kompleks architektoniczny sk┼éada si─Ö z 17 stacji, trzech ko┼Ťcio┼é├│w (Dolny ko┼Ťci├│┼é, ┼Üwi─Öte Schody i G├│rny ko┼Ťci├│┼é), stacji Wi─Özienie (Ecce Homo) oraz ┼Üwi─Ötego Grobu, jedynego obiektu zbudowanego na przeciwleg┼éej, wschodniej stronie wzg├│rza.

Z typow─ů dla baroku teatralno┼Ťci─ů ka┼╝da z kapliczek przedstawia, za pomoc─ů drewnianej p┼éaskorze┼║by, jeden z kluczowych moment├│w M─Öki Jezusa oraz innych decyduj─ůcych wydarze┼ä z Jego ┼╝ycia.

Specjalny uk┼éad kapliczek jest niezwyk┼éy. Powszechnie kalwaria sk┼éada si─Ö z czternastu stacji, rozpoczyna si─Ö od skazania Chrystusa przed Pi┼éatem, a ko┼äczy na grobie Pana Jezusa. Ba┼äskoszczawnicka Kalwaria ma wi─Öcej stacji i inn─ů kompozycj─Ö. Zaczyna si─Ö w Nazarecie, kt├│ry Jezus opuszcza, aby zacz─ů─ç swoje dzie┼éo odkupienia. Wyj─ůtkowo┼Ť─ç Kalwarii z jej delikatnym wpasowaniem si─Ö w ┼Ťrodowisko naturalne by┼éa i nadal jest przyczyn─ů popularno┼Ťci tego miejsca w┼Ťr├│d pielgrzym├│w, ale tak┼╝e zwyk┼éych turyst├│w odwiedzaj─ůcych miasto.

Pierwsze trzy kapliczki to stacje przygotowawcze. Ich dzisiejsze po┼éo┼╝enie nie jest oryginalne. Pocz─ůtkowo zosta┼éy one wybudowane wiele metr├│w poni┼╝ej, lecz w wyniku rozwoju miasta zosta┼éy przyt┼éoczone przez budynki mieszkalne. Dlatego te┼╝ na prze┼éomie lat 70 i 80 XX wieku przeniesiono je na ich aktualne miejsca. Od Dolnego ko┼Ťcio┼éa ┼Ťcie┼╝ka prowadzi do si├│dmej kapliczki, a nast─Öpnie do ┼Üredniego ko┼Ťcio┼éa – ┼Üwi─Ötych Schod├│w, gdzie serpentynowa dr├│┼╝ka si─Ö rozdziela.

Stacje po lewej stronie opowiadaj─ů wydarzenia zwi─ůzane ze skazaniem i m─Öcze┼ästwem Pana Jezusa z kulminacyjn─ů scen─ů Jego ukrzy┼╝owania w G├│rnym ko┼Ťciele. Przechodz─ůc obok ┼Üwi─Ötego Grobu, pielgrzymi powracaj─ů wzd┼éu┼╝ siedmiu kapliczek, przedstawiaj─ůcych Siedem Bole┼Ťci Naj┼Ťwi─Ötszej Maryi Panny. Ca┼éa podr├│┼╝ ko┼äczy si─Ö tu┼╝ powy┼╝ej Dolnego ko┼Ťcio┼éa przy rze┼║bie Matki Bo┼╝ej Siedmiobolesnej.

ORIENTACYJNY PLAN BAŃSKOSZCZAWNICKIEJ KALWARII

Marcelov nakres ENG